تبلیغات
مـــــدیـــــــــریت دولتـــــــــــــی - تاریخچه شهر فیروزكوه
تاریخچه شهر فیروزكوه 

سوغات و محصولات  :

در این نواحی عمدتاً مردم به كار دامپروری و كاشت محصولات سرد سیری مانند  گندم جو سیب زمینی سیب ، علوفه نظیر یونجه برای تعلیف دامهای خود مشغول بوده و زندگی ایلی دارند و در زمستان به دلیل سرمای شدید و برف زیاد به جهت چرای دامهای خود به مناطق كویری كوچ می كنند مناطقی مانند          ( سبزوار ، سمنان و شاهرود ) و مناطقی كه هوای معتدل دارند كه هم مرزی با گرمسار و مناطق منتهی به سمنان می شود . در این مناطق مردم به كشاورزی مشغولند و محصولاتی نظیر : گردو ، قیسی ، زردالو ، گیلاس ، آلبالو ، انواع درخت سیب ، گلابی ، بِه ، هلو ، شلیل ، انگور ، انار ، فندق ، بادام ، بادام زمینی و كاشت صیفی جات نظیر : خربزه ، هندوانه ، خیار ، گوجه ، بادمجان ، كدو ، سیب زمینی ، انواع سبزیجات ، دانه های روغنی و ...  که مردم در كنار كشاورزی به دامپروری هم می پردازند .

تقسیمات کشوری حوزه فیروز کوه:

حوزه فرمانداری فیروزکوه با 2310 کیلومتر مرتع وسعت شامل دو بخش می باشد :

1- بخش ارجمند : که شامل نواحی شمال غربی و جنوب غربی فیروزکوه می باشد شامل دهستانهای دوبلوک و        حبله رود است .

الف : دهستان دوبلوک ؛ در شمال غربی فیروزکوه واقع شده و شامل روستاهای سله بن ، وشتان ، وزنا ، زرمان ، اندریه ، ورسخواران ، نجفدر ، اهنز ، شادمهن ، لزور و شهر ارجمند و از سمت شمال غرب با مازندران و از جنوب با دماوند همسایه است .

ب : دهستان حبله رود ؛ در جنوب غربی فیروزکوه واقع است و شامل روستاهای انزها ، زرین دشت ، مزداران ، آتشان ، دهگردان ، دریابک ، ماهیان ، گذرخانی ، گچه ، سیمین دشت ، حصاربن ، آهنگ ، مقصود آباد ، محمودآباد ، دمی آقا    می باشد . در نهایت در منتهی الیه جنوبی با گرمسار و سمنان و از غرب با دماوند هم مرز می باشد .

2 -  بخش مرکزی : شامل نواحی شمال ، شرق ، غرب و جنوب فیروزکوه بوده و شامل دهستانهای پشتکوه و شهرآباد می باشد .

الف : دهستان پشتکوه ؛ در شرق و قسمتی از جنوب فیروزکوه واقع شده است و شامل روستاهای کمند ، سرانزا ، طرود  ارو ، گورسفید ، مهن ، پیرده ، درده ، کدوده ، گاوده می باشد . پشتکوه از شمال با مازندران و از شرق و جنوب با استان سمنان هم مرز است .

ب : دهستان شهرآباد ؛ در شمال فیروزکوه واقع است و شامل روستاهای طارس ، دهین ، شهرآباد ، بادرود ، جلیزجند ، نام آور ، کتالان ، امیریه ، لاسم چشمه ، مهاباد ، خمده ، امین آباد ، گدوک و هرانده می باشد . شهرآباد از شمـال بـــا مازندران ، از غرب با بخش ارجمند از شرق با دهستان پشتکوه یا مرز سمنان همسایه می باشد .

زندگی عشایری در منطقه فیروزكوه :

با توجه به این مسئله كه مردم این خطه دامپرور می باشند و بدلیل سرد شدن هوا و زمستانی بسیار سخت ، مردم این خطه در زمستان و پائیز به نواحی گرمسار و سمنان كوچ می نمایند . البته اقوام عشایر این منطقه كه در تابستان هم به دلیل داشتن مراتع سرسبز و غنی به منطقه كوهستانی فیروزكوه روی می آورند . و اما از اقوام عشایر منطقه فیروزكوه می توان از عشایر طرود نامبرد كه از طوایف كلیچ ، باهو ، چهارپاشلو و پازوكی تشكیل شده اند كه در زمان آقا محمدخان قاجار از حوالی زنجان به این منطقه كوچانده شده اند و جمعیت عشایری كوچنده طرود قریب به 702 نفر در قالب 139 خانوار         می باشند .

 

گیاهان داروئی :

گیاهان داروئی شهرستان فیروزكوه در منطقه و اطراف حدود 160 نوع شناخته شده كه انواع آویشن و كاكوتی و نعناع طبیعی و پونه به مقدار خیلی زیاد وجود دارد كه برای تسكین دل درد و گلودرد ،‌ سرفه و ضعف معده و رافع ریح الكلیه و شن ریز كلیه ، نفخ دستگاه گوارش و سردرد و گل گاوزبان كه به مقدار زیادی وجود دارد برای تسكین اعصاب و روان ، شاه تره برای زخمهای سوداوی می باشد . گیاهان بارهنگ و خاكشیر در منطقه خیلی زیاد می باشد و دانه بارهنگ برای رفع نفس تنگی (آسم)  و پیچش شكم و كلیه مناسب است  . گیاه كاسنی نیز برطرف كننده عطش مفرط بوده و گیاه مدر صفرا كم كننده حرارت بدن می باشد .

باریجه برای انواع بیماریها كاربرد دارد و گل همیشه بهار در بیماریهای كلیوی كاربرد دارد و كدو طبیعی جهت بیماریهای پروستات و قلبی كاربرد دارد . در حفظ و نگهداری داروهای گیاهی و تهیه و تكثیر آنها كوشا بوده و مشوق مؤسسات تهیه و تكثیر این داروها باشیم .

حمل و نقل ریلی كشور :

 از نظر راه آهن و حمل و نقل ریلی كشور كه سال 1914 با آغاز جنگ جهانی و تصاحب كشورهای دنیا توسط نازی و آلمانی ها و همزمان با حكومت و به قدرت رسیدن رضاخان پهلوی در ایران و موضع گیری دولتهای آلمان و روسیه علیه هم ، ایران كانون توجه این دولتها قرار گرفت و با توافق رضاخان و گرایش به دولت آلمان ، آلمانها خط راه آهن و حمل نقل ریلی را در سال 1306 آغاز كرده و برای رسیدن به روسیه و مسكو از فیروزكوه گذر كرده و با مشقتهای فراوان خط ریلی را احداث نموده و پل ورسك را ساخته كه بعدها در دوره های مختلف و پس از پیروزی انقلاب این حمل و نقل فعال تر و به سراسر كشور وصل گردید و جزء شاهراه ها و به عبارتی راه ابریشم تلقی می گردد .

 

                        

موقعیت و اهمیت فیروزكوه برای حكام:

فیروزكوه در زمان ساسانی كه تاریخش روشن می باشد دارای اهمیت فوق العاده ای می بوده و در     دوره ای كه مسلمانان وارد این منطقه گردیدند بدلیل صعب العبور بودن منطقه و قلاع منطقه به سختی و دردسرهای فراوان این منطقه را تصاحب كردند و این منطقه به عنوان «دروازه كاسپین» معروف بوده و تا مدتها بر سر تصاحب ناحیه طبرستان مسلمانان مشكل داشتند .

و در دوره اسلامی در زمان حكومت خوارزمشاهیان منطقه فیروزكوه كانون توجه قرار گرفت و همچنین فرقه اسماعیلیه جهت رواج و رونق فرقه خود قلاع این منطقه نظیر قلعه لاجورد و قلعه سرخ سرانزا را در دست گرفته و به لحاظ موقعیت فوق العاده عالی و استراتژیك ، آنها در این منطقه جولان می داده و فرقه خود را ترویج می كردند .

 همچنین ایلخانان و تیموریان هم در این منطقه به جنگلهای طولانی پرداخته و كشتار زیادی نمودند .

و قلاع در این منطقه به دلیل كوهستانی بودن و صعب العبور بودن و بدی آب و هوای منطقه و سرمای شدید هر حاكمی و هر متجاوزی را تا مدتها برای تصاحب با مشكل و تأخیر مواجه می كرده است .

بطور مثال ، سردارانی نظیر سلطان ركن الدین خوارزمشاه - نوادگان چنگیز خان مغول و تیمور لنگ و شاه اسماعیل صفوی و غیره جهت تصاحب و حكومت بر منطقه به طور میانگین از 6 ماه تا یك سال و چه بسا بیشتر در پشت حصین قلعه می ماندند كه این خود بیانگر این می باشد كه هم قلعه های منطقه   غیر قابل نفوذ و تصاحب می بوده و هم دانش و فناوری آن روزگار را می رساند كه علم قلعه سازی     فوق العاده مهم بوده و از نظر معماری و از نظر جغرافیائی مكانی انتخاب می شده كه در روز از طریق دود و در شبها از طریق نور و آتش بتوانند به قلاع دیگر پیام مبادله نمایند كه می توانید در بازدید از قلاع فیروزكوه به این موضوع پی ببرید .

در كتاب عارف دیهم دار نوشته ذبیح الله منصوری در مورد فتح قلعه فیروزكوه می نویسد :

از قلعه فیروزكوه به شاه اسماعیل عنوان می كنند كه این قلعه را دیوها ساخته اند و قلعه ای بسیار مستحكم می باشد و شاه اسماعیل جهت فتح قلعه وسائل قلعه گیری را مهیا می كند و با منجنیقهای غول پیكر به آنجا یا قلعه حمله ور می گردد ، می بیند كارساز نمی باشد و در پی چاره جویی اقدام به آتش كشیدن قلعه می نماید و قبل از آن باخبر می گردد كه چاهی در وسط قلعه می باشد كه توسط كانالی به رودخانه متصل می بوده و تأمین آب قلعه می نماید و مسیر رودخانه را تغییر داده تا آب چاه فروكش كرده و با متجنیقها قلعه را به آتش كشیده ، البته خانه های قلعه با سقفهای سفالی بوده و قلعه نشینان آب حاصل از بارندگی را جمع آوری كرده و در آب انبارها ذخیره می كرده اند و زمانی که قلعه  آتش گرفت مردم و قلعه نشینان مجبور به خاموش كردن آتش توسط آبهای ذخیره شده گردیدند و   چون با بی آبی مواجه گشتند ، مجبور به تسلیم گردیدند . و این نمونه ای از فناوری های قلعه گیری و علم آن روز می باشد .

لهجه و گویش:

مردم این منطقه دارای زبان فارسی و گویش فارسی می باشند و لهجه آن و گویش اصیل این خطه به زبان طبری (طبرستانی) یا مازندرانی كه همان اقوام تپور می باشند برگرفته شده و به زبان تاتی یا زبانی كه برگرفته از زبان اصیل ایرانی همانند دری و پشتو می باشد .

البته اقوام مختلف كه در منطقه ساكن و تشكیل خانواده داده و تأثیر بر نژاد و گویش در منطقه می گذاشتند و در منطقه زبانهای تركی كردی و لری رواج داده شده و هنوز هم متداول می باشد .

 

نام سابق فیروزكوه:

بنا به روایات نام فیروزكوه را (پِریم) می نامیدند و بعدها به دیمه و یا ویمه عنوان گردید و به مرور زمان به فیروزكوه تغییر نام داده است . و همچنین دماوند را شلمبه عنوان می نمودند .

 

نژاد و اقوام:

مردم این منطقه از نژاد 16 گانه قوم آریا می باشند . در قدیم فیروزكوه دارای هزارودویست خانوار و هفت طایفه اصیل بوده است .

طوایفی مانند : شیرازی و كیائی و اقوام و طوایف شهرآشوب ، رئیسی ، كاردگر ، فخرآور طایفه بابتیه بوده است .

 

گونه های طبیعی و حیات وحش:

از مناطق ممنوعه شكارگاهی گاوده (فیروزكوه) را می توان ذكر كرد كه در این منطقه انواح حیات وحش از جمله : پستانداران ، خزندگان و پرندگان را می توان دید و نام برد . پوشش گیاهی نظیر ارس ، پسته وحشی ، بادام وحشی ، بید ، گردو ، زرشك ، باریجه ، آویشن ، شقایق ، كاكوتی ، گلپر ، كلاه میرحسن ، اتریپلكس ، زنبق وحشی و انواع گندمیان .

 انواع گونه های جانوری و زیستگاهی :

در این منطقه جانورانی نظیر : قوچ و میش ، كل و بز ، آهو ، پلنگ ، گراز ، گرگ ، روباه ، شغال ، كاراكل ، گربه وحشی ، جغد ، جوجه تیغی ، كبك ، تیهو ، ساركپه ، دلیچه ، دال ، پرندگان شكاری ، افعی دماوندی ، افعی شاخدار ، گرزه مار ، افعی اره ای ، لاك پشت مهمیزدار ، بزمجه و آگاما .

مناطق آزاد شكار در منطقه:

به استثنای منطقه شكار ممنوع گاوده در كلیه مناطق و حوزه استحفاظی با رعایت مقررات می توان به شكار و صید پرداخت و مهمترین مناطق عبارتند از :

آرو ، طرود ، دشت كتالان ، پیاز مرگ ، شهرآباد ، علی آباد ، كبود نو ، نجفدر .

 

رودخانه ها و ارتفاعات منطقه :

مهمترین رودخانه فیروزكوه (حبله رود ) می باشد . این رودخانه از ارتفاعات شمال غربی فیروزكوه سرچشمه گرفته و پس از مشروب كردن روستاهای مهاباد ، زرین دشت ، سیمین دشت ، كبوتر دره و بن كوه عبور كرده و جلگه گرمسار را سیراب می نماید .

رودخانه های گورسفید و تنگه ساواشی در نهایت به حبله رود می پیوندند

رودخانه دلی چایی از كوههای شمال شرقی دماوند سرچشمه گرفته و از روستاهای رود افشان ، كلاك ، مشهد ، حصاربن ، سیمین دشت عبور نموده و در نهایت به حبله رود می رسد .

از ارتفاعات مهم فیروزكوه شامل « كوه پل » در فاصله 4 كیومتری فیروزكوه دارای 2689 متر (نِواس) در 5 كیلومتری جنوب شرقی فیروزكوه به ارتفاع 2829 متر ، « كوه تپه مراد » در 15 كیلومتری شمال شرقی با ارتفاع 3219 متر و « هرمزکنو» در 17 كیلومتری شمال شرق با ارتفاع 3243 متر ، «كوه آب باریك» در 16 كیلومتری جنوب غربی با ارتفاع 3070 متر و «كوه سنگ آب» در 21 كیلومتری جنوب شهر فیروزكوه با ارتفاع 3269 متر كه بلندترین نقطه آن بنام «ماماخانی» در جنوب شرقی مزداران و قله میشینه مرگ لزور با 4070 متر ارتفاع می باشد .

 

راههای دسترسی به منطقه فیروزكوه:

همانگونه كه می دانیم فیروزكوه متعلق به استان تهران و در منتهی الیه شرق تهران قرار دارد و در قدیم و چه در حال در شاهراههای ایران قرار گرفته و جزء شهرهای بین راههای ترانزیتی قرار دارد و از مسائل قابل توجه صعب العبور بودن منطقه می باشد كه می توان این چنین عنوان نمود كه فیروزكوه در بین سه گردنه معروف و برف گیر كشور قرار دارد از طرف تهران ،              گردنه امین آباد و از طرف سمنان گردنه بشم منتهی می گردد و خطرناك ترین و پرحادثه ترین گردنه منطقه ، گردنه گدوك می باشد كه به ناحیه شمال كشور ختم می گردد و این خود بیانگر و اثبات كننده این مسئله می باشد كه به این شهر به سادگی نمی توان چه در قدیم و چه در حال حاضر دست یافت و از راههای پرحادثه و حادثه خیز كشور محسوب می گردد .

 




طبقه بندی: حكمرانی،
برچسب ها: فیروزكوه،

تاریخ : 11 تیر 92 | 22:04 | نویسنده : شمسی زاده | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.